ผมจัดเป็นหนังกำพร้าชนิดหนึ่งของร่างกาย ส่วนประกอบหลักคือสารเคราติน(keratin) ผมบนหนังศีรษะของเรามีหลายระยะและมีวงจรการเจริญเติบโต คนเรามีผมประมาณ 70,000-1,200,000 เส้นและคงอยู่ยาวนาน 1-6 ปี โดยปกติผมจะร่วงทุกวันอยู่แล้ว วันละประมาณไม่เกิน 50 เส้น ภาวะผมร่วงและผมบางพบได้บ่อย ส่วนใหญ่ผู้ที่มีปัญหาผมร่วงไม่ได้มีผลกระทบต่อสุขภาพทางกายมากนัก ส่วนใหญ่จะมีผลต่อสุขภาพทางจิต ส่งผลต่อความมั่นใจมากกว่า

ผมร่วงเยอะขนาดไหนที่ถือว่าผิดปกติ

ผมบางเส้นร่วงหลุดออกมาจากรากผมหลายวันแล้วคาอยู่ที่ศีรษะ พอสระผมหรือหวีผมอาจจะทำให้ผมที่ร่วงเก่าและร่วงใหม่ปนกันได้ทำให้เรานับผมที่ร่วงต่อวันคลาดเคลื่อน ดังนั้นการนับผมร่วงควรนับวันต่อวัน วันที่ปกติหลังจากหวีผมหากเกิน 100 เส้นต่อวันถือว่าผิดปกติ ส่วนถ้าเป็นวันที่สระผมจะนับที่ 200 เส้นต่อวันจึงถือว่าผิดปกติ

คนผมร่วง

สาเหตุของผมร่วง ได้แก่

  • สาเหตุจากผิวหนังบริเวณศีรษะ ได้แก่ โรคผิวหนังต่างๆ การอักเสบติดเชื้อโดยเฉพาะเชื้อรา แบคทีเรีย และไวรัส การรัดผมที่แน่นเกินไปการเกา การเกิดแผลถลอก และแผลเป็น เป็นต้น
  • กรรมพันธุ์ ความผิดปกติของเส้นผมแต่กำเนิด
  • สารเคมีที่ใช้กับผม ทำให้เกิดการแพ้ ได้แก่ แชมพู ครีมนวด ยาย้อมผม ดัดผม ครีมหมักผมสูตรต่างๆ ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผม
  • ความร้อน รังสียูวี ความอับชื้น เช่น การอบไอน้ำ ไดร์เป่าผมร้อนๆ
  • ขาดสารอาหารจำพวก วิตามินบี ธาต่เหล็ก สังกะสี ไบโอติน
  • โรคภัยไข้เจ็บ ได้แก่ ภาวะไทรอยด์ต่ำ โรคเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกันตัวเอง ภาวะหลังเผชิญความเจ็บป่วยรุนแรงเช่น ไข้สูงมาก ภาวะหลังคลอด ภาวะเสียเลือดมาก
  • ภาวะเครียด
  • ผลข้างเคียงของยาบางชนิด เช่น การให้เคมีบำบัด ยากลุ่มสเตียรอยด์
  • เนื้องอกที่ทำลายเนื้อเยื่อบริเวณศีรษะ
  • การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน โดยเฉพาะฮอร์โมนแอนโดรเจน สาเหตุนี้พบมากในเพศชาย
  • ภาวะจิตใจผิดปกติเช่นชอบเกาผม ถอนผม ดึงผม

ประเภทของผมร่วงที่พบได้บ่อย ได้แก่

ผมร่วงชนิดกระจายทั่วศีรษะ (diffuse alopecia) แบ่งเป็น

a.     ผมร่วงจากโรคซิฟิลิสระยะที่สอง โดยลักษณะผมร่วงจะร่วงเป็นหย่อมๆเหมือนถูกแมลงแทะทั่วๆหนังศรีษะ ในบางรายอาจจะมีขนคิ้วร่วงด้วย มีจะมีอาการหลังจากการติดเชื้อ 3-5 เดือน ผมร่วงจากโรคนี้พบได้ไม่บ่อยนัก

b.     Telogen effluvium เป็นผมร่วงที่เกิดจารการเจ็บป่วยทางร่างกาย ฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลง ภาวะหลังคลอดและยาบางชนิด ทำให้ผมมีการเจริญเติบโตแก่เร็วกว่าปกติ ก็คือวงจรของผมเข้าสู่ระยะหลุดร่วงตามธรรมชาติเร็วกว่าปกติ ลักษณะที่พบจะมีพบบางไปทั่วทั้งศรีษะ ร่วมกับมีผมระยะต้นๆงอกใหม่ออกมาเพิ่มด้วย ผมร่วงชนิดนี้ไม่จำเป็นต้องรักษา ถ้ากำจัดสาเหตุได้แล้ว ผมจะงอกใหม่เป็นปกติเกือบทุกราย

c.     Anagen effluvium เป็นผมร่วงที่ค่อนข้างรุนแรง สามารถร่วงออกได้วันละเป็นพันๆเส้นในไม่กี่วัน เนื่องจากมีการทำลายที่กลไกการแบ่งเซลล์ และสร้างเซลล์ผม สาเหตุที่พบบ่อยมาจากยาเคมีบำบัด โดยลักษณะการร่วงคือผมอ่อนที่งอกใหม่ๆจะร่วงหมด เหลือแต่ผมระยะเก่าๆหยาบยาวๆ หลังจากนั้นผมเก่าก็จะร่วงต่อตามวงจรจนหมด โดยที่ไม่มีผมที่งอกใหม่มาทดแทน การรักษาก็รักษาโดยการหยุดต้นเหตุ ผมก็จะกลับมาขึ้นตามปกติ

Female pattern baldness (ซ้าย), Male pattern baldness(ขวา)

d.     ผมบางแบบพันธุกรรม (androgenic alopecia) พบมากในเพศชาย และเป็นได้เร็วตั้งแต่อายุ 20 ปี ส่วนผู้หญิงก็พบได้เช่นกัยแต่พบน้อยกว่ามาก สาเหตุการจากการเพิ่มมากขึ้นของฮอร์โมนเพศชาย โดยลักษาอาการจะมีผมร่วงเริ่มต้นจากแนวชายผมด้านหน้าค่อยๆหายไป รวมทั้งบริเวณขมับ จะเห็นเป็นรูปตัว M ผมร่วงชนิดนี้มักมีประวัติครอบครัวเป็นร่วมด้วย การรักษาผมร่วงชนิดนี้มักมีการใช้ทั้งยาทาและยารับประทาน และเป็นการรักษาที่ใช้ระยะเวลานาน

ผมร่วงเฉพาะที่ (localized alopecia) มีหลายสาเหตุได้แก่

a.     Alopecia areata พบมากในผู้ป่วยอายุ  20-30 ปี ลักษณะผมจะร่วงเป็นหย่อมๆ มีขอบชัดเจน ผิวหนังบริเวณที่ผมร่วงดูปกติ สาเหตุของผมร่วงชนิดนี้ยังไม่ทราบแน่ชัด ปัจจุบันเชื่อว่าเกิดจากภูมิคุ้มกันของร่างกายทำงานผิดปกติ ส่วนใหญ่จะหายเองใน 1 ปี มีโอกาสเกิดเป็นซ้ำ 30-40% ในรายที่เป็นรุนแรงอาจผมผมร่วงทั้งศีรษะได้ แต่พบได้น้อยมาก ในบางรายแพทย์อาจพิจารณารักษาโดยใช้ยาทากลุ่มสเตียรอยด์

b.     เชื้อราที่ศีรษะ (tinea capitis) จะมีผมร่วงเป็นหย่อมๆ ร่วมกับมีขุยและรอยแดงบริเวณศีรษะ บางรายอักเสบรุนแรงอาจมีตุ่มหนองขึ้นบริเวณรูขุมขน มีน้ำเหลืองเกรอะกรัง ผมติดกันเป็นสังกะตัง ถ้าไม่รีบรักษาอาจกลายเป็นแผลเป็น และบริเวณที่เป็นแผลเป็นไปแล้วผมจะไม่ขึ้นอย่างถาวร โดยการรักษาแพทย์จะให้ยาฆ่าเชื้อราทั้งแบบทา และแบบรับประทาน ระยะเวลาการรักษาประมาณ 6-12 สัปดาห์

c.     โรคจิตชอบถอนผมตัวเอง (Trichotillomania) โดยสังเกตได้จากบริเวณที่ผมร่วงไปจะมีขอบเขตรูปร่างผิดธรรมชาติเหมือนตั้งใจถอนให้เป็นแนว ผู้ป่วยมักมีอายุ 10-20 ปี หากถอนอยู่บ่อยเป็นปีอาจจะทำให้เกิดแผลเป็นที่หนังศีรษะจนผมไม่งอกบริเวณนั้นอีกเลยก็ได้ การรักษาในรายที่ยอมรับว่าตนเองถอนผมและยอมหยุดถอนก็จะหายจากโรคนี้ได้ หากไม่ยอมรับอาจจะต้องปรึกษาจิตแพทย์

จากที่กล่าวมาทั้งหมดจะเห็นได้ว่าโรคผมร่วงเป็นโรคที่ไม่ร้ายแรงและสามารถหายได้เอง ยกเว้นในบางรายที่รักษายากเช่น ผมบางจากพันธุกรรมหรือฮอร์โมนแอนโดรเจน นอกจากการทายาและรับประทานยาตามแพทย์สั่งแล้วผลการตอบสนองไม่เป็นที่พอใจเราอาจจะต้องพึงพาแพทย์ทางเลือก

วิธีการรักษาผมร่วงโดยแพทย์ทางเลือกมีหลายวิธีได้แก่

  1. การฉีด PRP (platelet rich plasma) เป็นการฉีดสารกระตุ้นเซลล์ที่ปั่นได้จากเกร็ดเลือดของเรา เพื่อกระตุ้นการเกิดใหม่ของเส้นผม
  2. การปลูกผม (Hair transplant) ปัจจุบันมีหลายวิธี และหลายเทคนิค ควรศึกษาข้อมูลให้ดีก่อนเข้ารับการรักษาเนื่องจากค่าใช้จ่ายสูงและระยะเวลาพักฟื้นนาน

ที่มา Med.mahidol.ac.th

Anti-aging medicine